Doğu Karadeniz’de sel ve heyelanlara karşı ‘sünger kent’ önerisi

25.06.2022 12:01 Haber Deposu: DHA Son yıllarda küresel iklim değişikliğinin etkileriyle görülen ani lokal ve şiddetli yağışlar, can ve mal kayıpları ile altyapı ve üstyapıda hasarların oluştuğu sel ve heyelanlara yol açan Doğu Karadeniz’de, düşen yağışların yüzeysel akışa geçmesini önleyen model olarak malum ‘sünger kent’ uygulamasına geçilmesi önerildi.
Gümüşhane Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Kısmı araştırma görevlisi Fatih Işık, ülkede ekstrem hava vakaları yaşandığını belirterek, “Bu durumlar geçmiş yıllarda oluyordu. Son yıllarda daha şiddetli görüyoruz. İklim uzun soluklu hava olaylarının averajıdır. Ortalamanın üstünde yada üstünde meydana gelen hava vakalarında bir değişim olursa iklim değişikliği olarak karşımıza çıkmaktadır. İklim değişikliği ortalama 150 bin yılda bir aşama artıyor yada azalıyordu. 150 bin senelik bir değişimi; biz artık günümüzde 150 yılda görmeye başladık. Bundan dolayı ekstrem durumları daha sık görmeye başladık” diye konuştu. 
‘YAĞIŞLAR ARTIYOR’
Doğu Karadeniz Bölgesi’nde yağışların arttığını belirten Işık, “Bu durumu ise dünya üstündeki ısının artmasına bağlıyoruz. Gün içinde yeryüzü oldukça fazla ısınmaktadır. Isınan hava haliyle ansızın yükselerek yağışları artırmaktadır. Bu durumu en fazla Doğu Karadeniz Bölgesi’nde görüyoruz. Geçtiğimiz günlerde Gümüşhane’de metrekareye 26,8 kilogram yağış miktarı düşmüş olduğu ölçüldü. Bir haftada ise metre kareye 45 kilogram yağış miktarı düştü. Bu durum afetlere yol açabilir. Artan bu ekstrem hava vakaları bununla beraber bir takım tabiat vakalarını meydana getirmektedir. Artan yağış miktarıyla beraber yüzeysel sellenme meydan geliyor. Süratli bir halde yağan yağmur emilemiyor, emilemediği içinde derhal yüzeysel akışa geçiyor. Yüzeysel akışla beraber vadilere akıyor. Vadilerle beraber dere yataklarına ulaşmaya çalışıyor. Dereye yataklarına giderken de çevresinde bulunan taş, kaya, çakıl şeklinde unsurları bünyesine alarak aşağı doğru iniyor. İnerken de minik menfez kanallarında yada mazgalların olduğu kısımlara taşları taşıyarak tıkanmalara niçin oluyor. Tıkandığı içinde su geri basıyor. Kısaca su dere yatağına inmeden geri basıyor. Yolun kenarlarında çukur alanlarında birikerek göllere sebep oluyor. Bu durumda insanoğlu açısında çekince arz ediyor” dedi. 

‘SUYU EMEBİLEN ASFATLAR YAPILMALIDIR’
Afetlerin sonu gelmeyeceğini ve devam edeceğinin görüldüğünü söyleyen Işık, “Lüzumlu önlemleri almamız gerekiyor. Yüzeysel sellenmeyle beraber gelen malzemenin miktarı da artıyor. Gelen malzemelerin miktarı arttıkça da mazgallar dolmaya başlıyor. Haliyle tıkanmalar, göllenmeler ve sellenmeler fazlasıyla yaşanıyor. Bu afetlere karşı önemler alınmalıdır. Mazgalların sayılarının artırılması gerekiyor. Tokyo şehrinin yapmış olduğu örnek bir uygulama var. Aralarını 1 metre mesafe ile mazgal sayılarını artırıyorlar. Bu mazgalların su tahliyesi oldukça hendeklerle beraber taşıması yapılıyor. Sünger kent modeli ile düşen yağış yüzeysel akışa geçmeden toprağın içine sızacak. Toprağın içine sızdıktan sonrasında hem yeraltı suyunu besleyecek hem de tüneller vasıtasıyla bölgeden uzaklaşacak. Suyu emebilen asfaltlar yollar ve otoparkların da kurulması oldukça mühim” diye konuştu.

Son Dakika Haberler